Hoe HSP’s omgaan met hun gevoeligheid: de 5 copingstrategieën ontmaskerd

annemiebruinje
4 jun 2025
3 minuten om te lezen

Bijgewerkt op: 11 feb

Als hoogsensitief persoon (HSP) krijg je veel binnen. Meer dan de meeste mensen. Je voelt meer, merkt meer, denkt meer. Dat is een kracht, maar het kan ook overweldigend zijn.

Om met die overprikkeling om te gaan, ontwikkelen we allemaal, vaak onbewust, bepaalde manieren van reageren (copen).

In de wereld van HSP worden deze manieren ook wel de vijf copingmechanismen genoemd: de spons, de indigo, de bunker, de analist en de buddha.

In deze blog neem ik je mee in elk van deze strategieën. Dit is een summiere samenvatting van deze mechanismen, toch zal het je al een eerste beeld geven.

Welke herken jij het meest?

1. De Spons – Alles komt binnen

De spons zuigt alles op: emoties, energieën, woorden tussen de regels, zelfs spanningen in een ruimte. Deze HSP voelt niet alleen zichzelf, maar ook mensen rondom zich of de sfeer in een omgeving.

Typisch gedrag: Je neemt de verantwoordelijkheid voor het welzijn van anderen ( ook als dit niet gevraagd is), je vergeet jezelf, en raakt uitgeput zonder precies te weten waarom .

2. De Indigo – Strijder van rechtvaardigheid

De indigo reageert op overprikkeling met verzet. Dit is de HSP die zich opwindt over onrecht, die voelt wat er niet klopt in systemen, relaties of de wereld en daar iets mee wil doen. Anderzijds zijn dit ook de out of the box denkers en zien vaak oplossingen, oorzaken die anderen niet opmerken.

Typisch gedrag: Je rebelleert tegen autoriteit of regels die niet kloppen met jouw innerlijke waarheid. Je voelt je vaak 'anders', als je spreekt spreek je van de hak op de tak ( in je hoofd is het een duidelijk verhaal) waardoor anderen je niet altijd kunnen volgen, dit is door de vlugge denkstijl =hoppen.

3. De Bunker – Alles op slot

De bunker sluit zich af. Deze HSP keert naar binnen, en heeft geen diep verbindend contact. Een overlevingsmechanisme dat veiligheid biedt, maar ook isolatie met zich meebrengt en veel onverwerkte gevoelens.

Typisch gedrag: bang om echt te verbinden, verdwijnt in je hoofd of in je kamer. Je voelt je vaak moe of leeg.

4. De Analist – Denken als bescherming

De analist verwerkt prikkels rationeel. Deze HSP observeert, analyseert en denkt veel na om grip te krijgen. Hoofd boven hart, zou je kunnen zeggen.

Typisch gedrag: Je piekert, maakt lijstjes, zoekt verklaringen. Je voelt veel, maar drukt het weg met gedachten en analyses. beslissingen maken duurt lang of je stelt ze elke keer uit. je hebt minder connectie met je lichaam ,( hoofd op een stokje). Veel piekeren en wentelen in negatieve gedachten zijn meestal aan de orde.

5. De Buddha – Totaal wegvluchten

De buddha heeft zichzelf getraind in een totaal vluchtmechanisme. Deze HSP lijkt onaantastbaar, ademt kalmte en laat zich ogenschijnlijk niet raken. Maar dat is juist een vlucht uit het hier en nu. Ze gaan boven de problemen, boven de wereld staan.

Dit zijn ook mensen die strikt geloven in het lot, in Gods wil...zich daar direct in overgeven, waardoor verantwoordelijkheid voor eigen leven (en anderen) op de achtergrond geraakt.

Typisch gedrag: Je blijft vriendelijk, wijs en in balans ook al stormt het vanbinnen. Je stelt je boven de situatie om niet te hoeven voelen.

Herken je jezelf in één of meerdere types?

Misschien ben je vooral een spons, maar schakel je in stress ook over op de bunker. Of herken je jezelf in de buddha, terwijl je eigenlijk nog veel onuitgesproken emoties meedraagt. Of je merkt dat je blijft analyseren en niet komt tot beslissingen.

De meeste HSP’s bewegen zich tussen verschillende copingstrategieën, afhankelijk van de situatie, je geschiedenis en je energie. Toch zullen ze de ene strategie veel meer (lees teveel) toepassen dan de andere. Inzicht en zelfkennis hierover maakt dat je bewust leert omgaan met deze strategieën.

Door deze strategieên juist niet bewust toe te passen en je het maar "laat gebeuren" verlies je juist veel energie wat maakt dat je de typische hsp klachten krijgt (samen met overprikkelde zintuigen).

Overprikkeling, moeite, stress,... is de combinatie van scherp afgestelde zintuigen en het onbewust gebruiken van de copingstrategieën.

In mijn praktijk starten we met 2 testen, de hsp test en een test over de copingstrategieën, dit zijn je persoonlijke resultaten dit is de insteek tijdens de eerste sessies.